Cho tôi thả cánh diều trong buổi chiều nhạt nắng

Tháng 10, bắt đầu là gió, gió đêm xào xạc thổi lá khô chạy lăn xoăn trên hè phố. Ngày, mặt trời chơi trốn tìm trong mây, nắng - lúc nhặt, lúc khoan; để cuối cùng là mưa , lác đác rồi dồn dập. Mưa ề à tới giáng sinh mới thực sự chấm dứt , chuyển sang mùa khô và lạnh. Bốn mùa , tám tiết cứ như thế...Quy luật của muôn đời.

Thời tiết giao mùa , bà mẹ lụi cụi mở tủ lấy ra chiếc áo ấm , phủi , giũ , khoác vội buổi sáng cho trẻ đến trường ( đến giờ ra chơi thì áo một nơi , người một ngả! ).

Trời lạnh, mau đói , ăn thứ gì cũng ngon, bà mẹ đi chợ nhẩm tính : món canh , món mặn , món xào...Canh rau, canh chua ngó lơ chỗ khác , mùa này phải là canh khoai , canh củ...Chợ lác đác vài rổ khoai từ , giống khoai từ lông đầu mùa củ don don, không lớn quá cũng không nhỏ quá đánh thức ký ức của người mẹ trở về những ngày xưa còn bé...

Ừ! Cái ngày lên ba , lên năm ấy , sáng nào cũng lũn đũn theo ông ngoại ra vườn , ông vác cái cuốc, cháu tha cái gầu ...Ông săm soi luống khoai từ rồi ông hì hụi cắm chà cho lây deo . Cháu lụp xụp hết luống này đến luống khác, có lúc vấp té cái oạch làm ông giật mình:" Có sao không cháu? Đất hư quá hén, làm cháu ông đau..."

Tôi nhớ hồi ấy , tầm tháng 4, những cơn mưa dông đi qua làm đất mềm, ông tôi đánh luống xuống khoai từ. Những củ khoai làm giống ông để dành từ mùa thu hoạch trước, có cái mầm bé tí nhú lên giống như cái mầm răng sữa con nít. Tôi thấy ông tôi vùi củ khoai xuống đất, lấp lại. Rồi thôi! Tôi cũng chẳng biết nó lên dây khi nào , chỉ thấy ngày nào ông cũng lục sục ngoài vườn để đến tháng 10, ông đào lên cho bà đem ra chợ. Và suốt mùa đông chúng tôi tha hồ được ăn đủ món chế biến từ khoai từ , khi thì bà đem luộc , khi thì mẹ nấu canh , hôm mẹ đổi tông nấu chè...Trưa ăn canh khoai từ no căng rốn , nhưng xế dậy có củ khoai từ chấm đường cát vẫn cứ ngon...

Bên rổ khoai nóng hổi bà kể câu chuyện tiếu lâm nghe đến thuộc lòng mà đứa nào cũng xô nhau giành cho được chỗ ngồi cạnh bà và sát cạnh rổ khoai . Tay lột vỏ khoai xoay tròn , giọng bà đều đều: Có một anh nhà giàu có mà keo kiệt và xấu bụng , lại có tánh hay ăn vụng và tham ăn , còn thêm tính sợ vợ ! Một hôm vợ đi vắng sai anh ở nhà nấu cơm , anh tranh thủ lấy khoai từ đem luộc . Khoai chín, đứa con đi chơi về , đói bụng theo đòi lẳng nhẳng:" Từ cha .."Anh tham ăn , trợn mắt nạt con :" Đồ bất hiếu con mà đòi từ cha à?". Đứa con vẫn lẻo nhẻo đòi "từ cha", bực mình anh phát vào mông một cái đau điếng làm thằng nhỏ khóc ré. Lúc ấy người vợ đến . Hoảng quá , anh bỏ mấy củ khoai vào ông quần , buộc túm lại . Khoai nóng làm anh chàng nhảy loai choai . Vợ ngạc nhiên hỏi :" Ông làm cái gì thế?" Chồng giả lả :" Thấy mẹ mày về , tao mừng..."

Chuyện của bà kéo dài , thêm thắt , mỗi ngày một đoạn kết . Hôm thì bà cho anh chồng bị vợ đánh , chạy ra khỏi nhà gặp thần , hôm thì bà cho gặp ma...Mỗi lần bà kể xong chúng tôi lại cười ồ, rồi giành nhau củ khoai bà vừa bóc vỏ...

Canh khoai từ ngon nhất là nấu với tôm tươi . Khoai gọt vỏ , rửa sạch , cắt đôi ( tạo mặt phẳng cho miếng khoai bám vào thớt ) rồi lấy lưỡi dao dập dập . Tôm tao qua mỡ , hành phi cho thấm, rồi đổ nước vào . Nước sôi bỏ khoai từ vào , cho sối vài dạo , miếng khoai mềm rục rồi nêm nếm , bắc xuống bỏ hành ngò . đơn giản vậy thôi mà ngon vô cùng. Hôm nào nấu nồi cơm lỡ khô một chút thì có canh khoai từ "trị". Lua lua một loáng chén cơm sạch trơn . Trời mưa lạnh , nồi cơm nóng , chỉ cần một món mặn như mắm ruốc kho thịt hay món cá chưng mặn và tô canh khoai từ . Gắp miếng thịt , và miếng cơm ( cắn miếng ớt xiêm ) rồi húp miếng canh . Chu choa , chẳng có gì bằng! Đứa nào ăn chậm , chan canh khoai từ vào tô thì cũng thành ăn nhanh...

Canh khoai từ nấu với thịt nạc cũng ngon . Nói chung , khoai từ vốn đã ngon rồi nên không kén thứ nấu.

Mùa khoai từ kéo dài đến tháng chạp . Rộ nhất là tháng 11, mùa mưa , mùa lạnh . Lúc này chẳng cần phải lựa , củ nào cũng ngon , cũng bùi chẳng có củ nào lượng sượng. Ngày trước có loại khoai từ chạch , dẻo , không bùi , chắc người ta không chuộng nên giờ không thấy.

Giờ đang là đầu mùa khoai từ . Một tuần nhà tôi có đến hai bữa ăn canh khoai từ . Thằng bé con ăn chậm lại học buổi chiều . Có canh khoai từ chẳng cần phải nhắc ăn nhanh . Lũ trẻ con đôi khi thắc mắc vì thấy thực đơn bị trùng lắp món canh khoai từ hơi nhiều. Tôi giải thích : " Mùa nào thức ấy , mùa khoai từ chỉ có hai tháng !"  Và tôi bắt chước bà ngày xưa gia vị thêm vào mâm cơm : " Có một anh nhà giàu có mà keo kiệt và xấu bụng , lại có tánh hay ăn vụng và tham ăn , còn thêm tính sợ vợ..."

Lũ trẻ con ồ lên : " Mẹ bịa rồi , làm gì có người nào xấu tính thế!"

Nhớ từng bản khói rừng sương

Sớm hôm bếp lửa người thương đi về

 Ở câu lục, từ ngữ mới bước tới “bản khói” đã vẽ lên một cảnh tượng có chiều rộng không gian . Chỉ cần một bước nữa , với “rừng sương” thì không gian đã mênh mang rộng lớn hơn nhiều. Thêm câu bát để thắp lên trong bản khói một bếp lửa xíu xíu với bóng dáng người con gái nhỏ , lại càng tôn lên cái rộng lớn chở che của núi rừng chiến khu Việt Bắc . Nghiêng phân tích , thưởng ngoạn về chiều kích thước không gian , trong hai câu mười bốn từ trên , chúng ta thấy quả nhiên bước đi từ ngữ trong thơ đã đạt một chất lượng khác thường . Bước đi của từ ngữ trong thơ có cái vẻ nhẩn nha , chậm rãi , “ăn dè”, tiết kiệm.

Tại sao từ  ngữ  trong thơ lại chọn hình thức “biểu diễn” kiểu như  vậy?

Có gì đâu , thơ không hề tự  mình tỏ vẻ như  vậy , mà chính vì đặc điểm tư  duy thơ đã quy định : bằng một lượng từ  ngữ  tối giản , hãy mở rộng vòng ôm càng xa càng sâu những cảm xúc , ý nghĩa. Có hàng trăm hàng nghìn và hơn thế ví dụ không khó tìm trong kho tàng thi ca dân gian , cổ điển và hiện đại Việt Nam. Bậc thi bá Tản Đà , cũng bằng bước đi của mười bốn từ  Việt Nam trăm phần trăm giản dị ông đã tạo một tiếng sét chia lìa vĩnh viễn trần giới và tiên giới ở bài Tống biệt lừng danh:

Cái hạc bay lên vút tận trời

Trời đất từ đây xa cách mãi

Nếu có bạn lại trưng lên ví dụ Truyện Kiều , chinh phụ ngâm …chẳng hạn , và bẻ rằng : từ ngữ ở những tác phẩm ấy chả dàn dạt những đội quân , hàng sóng lời chả tràn qua trang này trang khác là gì?

Tôi chẳng cảm thấy bị “chiếu bí” bởi cật vấn trên . Xin trả lời : Quả đúng như  bạn nêu , ở thể truyện thơ , ở thể ngâm khúc , thì ngắn chữ , ngắn lời làm sao được.Nhưng nếu bạn nhấc ra gần như bất kỳ một từ , một nhóm từ  nào trong hai áng thơ khá khổng lồ kia , thì mỗi từ , mỗi nhóm từ  đều có sức ôm chứa khơi gợi không phải một vài mà có khi dăm bảy nghĩa . Đến nỗi bây giờ và chắc mai sau người ta vẫn cứ  bàn về sức đặc sắc , sức cơi nới tầng tầng mở  rộng , “đổi mới” của ngữ  ngôn khác thường từng chữ  thơ , từng câu thơ.

Vinh quang bất tận của thi tài Nguyễn Du , Đoàn Thị Điểm và nhiều tác giả Việt Nam khác là đã tư  duy đúng theo kiểu thơ, tức là “đạo diễn” bước đi của từ  ngữ , các vị  đã tạo nên những khoảng không dường như  vô tận của cảm xúc và tư  tưởng sâu sắc thấm đẫm cảm xúc thi ca

Tiếng chồi non nẩy đầu tiên

Dấu chân cỏ ướt in trên cánh đồng

Hương hoa lan tỏa bềnh bồng

Đều đều tiếng máy bờ sông phiá ngoài

Bài ca ai hát bao lời

Đúng rồi , kể cả bầu trời xanh lam ...

 

Mẹ ơi , tất cả , làm con

Bỗng nhiên nhớ mẹ vô vàn hôm nay

Ai cũng bảo xuân bắt đầu sự sống

Riêng tôi thu vạn vật chuyển mình

Cây giao mùa bứt mình rụng lá

Rễ len tìm màu đất nguyên sinh

Nếu chiếc lá không về nguồn cội

Dòng sông kia hẳn thiếu phù sa

Cánh đồng lúa lắm thì con gái

Khi mẹ tôi chỉ một lần qua

Tôi gọi mẹ - Mùa thu vĩnh cửu

Mỗi đứa con - một mảnh đất hồi sinh

Mẹ thánh thiện như dòng sông đôn hậu

Đôi mắt người tiềm ẩn mùa xuân.

 

Tôi thường thức khuya nên dậy muốn . Chẳng phân công mà thành nếp , việc đưa con đến trường học buổi sớm là của vợ và đương nhiên chiều đón về là phần tôi. Cơ quan tôi cách trường cháu học không xa nhưng đi đến đó lại phải qua mấy cái ngã tư . Chiều nào cũng vậy tôi thoát được cảnh kẹt xe đến đón con thì trống đã tan trường cách đó cả giờ đồng hồ . Cũng may những buổi chiều chờ tôi như vậy , con tôi có bạn Trà Mi chơi chung . Hình như cơ quan mẹ bạn Trà Mi ở khá xa trường nên tôi chưa một lần thấy cô ấy đến đón con . Và lần nào cũng vậy , khi tôi ngỏ ý chở Trà Mi về cùng thì cháu lễ phép :

- Cháu cảm ơn bác , mẹ cháu dặn không để người lạ chở đi .

- Nhưng bác là bố của Thục Anh cơ mà , có lạ đâu.

- Cháu sợ khi mẹ đến đón không thấy cháu mẹ lo.

Tuần trước do công việc đột xuất và vẫn kẹt xe lưu cữu nên tôi đón con muộn hơn mọi bận , vậy mà vẫn không gặp mẹ cháu Trà Mi . Khi cha con tôi chuẩn bị về thì thấy một cụ già lưng còng, tóc bạc đi tới. Thấy cụ Trà Mi vùng chạy , khóc:

- Không phải bà đón đâu , không phải bà đón đâu...Cháu chờ mẹ ...Cháu chờ mẹ....

Tôi nhìn theo Trà Mi tỏ ý ngạc nhiên , cụ bà lấy tay áo chấm nước mắt giải thích:

- Mẹ cháu bị tai nạn giao thông chết khi cháu còn nhỏ , bố có gia đình mới nên gửi cháu tôi nuôi. Sáng chiều bạn nào cũng có bố mẹ đưa đón , cháu tủi nên thường tha thẩn khi các bạn về hết mới tự về nhà một mình để không ai biết mình mất mẹ . Hôm nay muộn quá thấy cháu chưa về tôi đi đón...

Truyện ngắn Trên Đỉnh Mùa Đông

Truyện này được tác giả đặt tên là Không Dấu Vết nhưng mình xin mạn phép đặt lại tên là Trên Đỉnh Mùa Đông   , truyện làm mình nghĩ tới bài hát Trên Đỉnh Mùa Đông.

... Cho anh một lần , anh được gì không , em còn gì không ???

Không có cơ hội để sống lại thêm một đêm tuyệt vời trên nệm cát, gối sóng, quạt gió, chăn mây. Không thể không ám ảnh, nhưng sẽ không liên lạc. Không có điện thoại, thư từ hay hỏi han. Không dấu vết. Không, không và không. Và… chấm hết.

Cô tỉnh dậy trong nếp nhà nhỏ lợp lá phôi xinh xắn trên hòn đảo lạ. Ký ức gần gũi nhất mà cô còn lưu giữ được chỉ như những mảnh ván thuyền nát vụn, tan tác trôi. Một đoạn phim quay nhanh, có quá nhiều các "xen" mang những điềm báo gở. Người chủ của chiếc ca-nô du lịch với hàng ria con kiến đỏm dáng, khó ưa, không ăn nhập gì nếu đem so nét ngoài chân phương và tính cách "con buôn" trong từng lời ăn tiếng nói. Ông ta đã khăng khăng gút gạc cái giá "hai trăm hai, không thêm không bớt một xu" cho hai tiếng đồng hồ chở nhóm của cô tham quan vùng vịnh nước sâu. Mười hai con người có cùng điểm chung ưa khám phá, thích mạo hiểm, phiêu lưu, thích thể hiện bản năng chinh phục.

Tay lái tàu ủ dột, lầm lì, mũi toen hoen và mắt ti hí, nhếch miệng không hơn bốn chữ để giải thích gọn hơ cho cái việc không có đủ áo phao: "Ông chủ không mua!". Nói không đủ dường như hơi sang, đúng ra phải trách là "quá thiếu!". Chỉ có hai cái áo phao một đỏ, một xanh cho cô và Tuyết Mai, như để làm dáng làm duyên, còn thì tất cả đám con trai cứ hồn nhiên "trơ gan cùng tuế nguyệt". Phong cách liều mạng rất điển hình của lối kinh doanh du lịch manh mún, nông cạn, cứ đè bê ra để vắt sữa.

Rồi khi họ đã cách khá xa hòn đảo du lịch xinh tươi có cái tên kỳ quái Hòn Mụn, dông bão bỗng từ đâu bất ngờ nổi lên. Không lan tràn dữ dội nhưng cũng đủ biến chiếc ca-nô mỏng manh thành chiếc lá khô nhẹ tênh, cuống quýt, xoay mòng mòng trong cơn lốc. Vịnh nước xanh ngăn ngắt thốt nhiên biến thành nước xám đen chỉ sau không đầy hai mươi phút. Và thêm khoảng bao nhiêu phút nữa thì không ai kịp đo, vì mạng người như con sâu cái kiến giữa cuồng phong, vất vả bám đeo hỗn loạn của mười hai tính cách thích phiêu lưu cộng thêm chân dung bất lực của gã lái tàu thích lim dim đã trở nên vô vọng giữa thiên nhiên gầm rú, hung hăng.

Chiếc ca-nô hóa ra mục nát hơn rất nhiều so với cái vẻ bên ngoài xanh đỏ, ghê gớm, bảnh bao "làm màu". Và vỡ, và nát, và hét, và la. Và cầu cứu. Mạnh ai nấy ôm bất cứ thứ gì trôi đến trong tầm tay, tầm mắt. Ván vỡ, mảnh tôn, can nhựa… Và mạnh ai nấy vơ vào nhau. Hùng, Thành, Vinh, Ngạn, Tuyết Mai, Lê Cường, Thái Anh, Mẫn, Huyên, Chiến, Phục. Lạc nhau giữa cơn điên cuồng, hốt hoảng. Tuyệt vọng, vẫy vùng trong giông gió. Rối ren. Và nước biển mặn chát, nước mắt cay xè. Và sóng dâng lên dội xuống từng cơn. Và sấm sét, và mưa. Chát chúa, kinh hoàng. Điên loạn mãi như không thể ngừng.

Dường như cô đã trôi đi rất xa trong cơn vật vờ. Mất hết khái niệm thời gian, không gian, cụ thể hay vô hình. Nếu không nhờ chiếc áo phao dập dềnh thít chặt lấy thân thì có lẽ… Chỉ biết rằng khi mở mắt thì đã thấy biển lặng, sóng êm. Khắp xung quanh không bóng dáng một ai. Môi cô rộp lên và da khô, như cá chiên xù tróc vẩy. Tóc bết. Áo quần đương nhiên tả tơi, rách nát. Cơn khát làm cho mắt hoa, cơ thể rốc khô, và cô như muốn mụ đi thêm lần nữa.

Bừng tỉnh lần hai đã thấy nằm trên bãi cát, sóng xoải, như con cá đuối ươn dù vớt lên từ biển muối. Và xa xa, đôi bắp chân nâu săn, lực lưỡng của một người đàn ông nào đó đang băng băng, hối hả chạy nhanh. Qua những ghềnh đá nhỏ trơn rêu. Qua vũng cát. Qua vỏ ốc vỏ nghêu vỏ sò san hô lao xao, lạo xạo. Lao về phía cô. "Vậy là ta không chết…", cô lắp bắp. Hồn ngỡ bay lên bỗng trở về phàm. Cuối cùng tỉnh dậy trong căn nhà nhỏ xinh xắn lợp lá phôi. Có chàng cúi xuống ân cần bên cô, cười hân hoan, giọng nghe trầm ấm:

- Rốt cuộc em đã tỉnh.

Cảm giác dễ chịu đầu tiên, thốt nhiên lòng cô ấm áp.

- Em uống nước nghen?

Cô gật. Vâng. Xin cám ơn anh. Em đang khát như có thể uống nguyên con sông, nguyên dòng thác, hay nguyên hồ trên núi. Kìa nước trôi miên man trong cổ họng, tỏa xuống khắp châu thân, thấm vào tim, lên tận óc, lan ra những mạch máu nhỏ li ti, những đầu ngón tay, ngón chân. Chưa bao giờ cô thấy nước ngon, ngọt hơn. Và thơm như… thần dược. Lát sau, cô nhỏm dậy, nhìn quanh. Ngơ ngác. Nhận ra mình bỗng khỏe. Một câu hỏi như luôn phải thế, "Em đang ở đâu?". Chàng cười, thong thả:

- Tất nhiên em đang trong nhà anh. Trên đảo Ông Ni.

- Đảo Ông Ni? Trời đất! Nó ở đâu… so với đảo Hòn Mụn?

- Không xa lắm. Nhưng hầu như không có cách nào liên lạc. Vì Hòn Mụn là đảo du lịch, rất đẹp và tiện lợi giao thông. Còn Ông Ni là đảo… xấu, không có bất cứ tiềm năng gì để khai thác. Hai ngày mới có một chuyến tàu khách từ bờ ra, mà cũng rất thưa người đi.

Trong khi chàng nói thì cô lẳng lặng nghe, và quan sát. Chợt thấy âm thầm… yêu ngay. Có những mối tình đến nhanh trong ánh mắt đầu tiên, cô đã nghe như vậy về tình yêu sét đánh. Nay có dịp kiểm chứng. Nhưng tình yêu này lại đến sau cơn giông bão. Chàng có biết trái tim cô đang bối rối? Cố lấy vẻ thờ ơ ("có gì đâu phải ầm ĩ"), cô nói:

- Em chưa biết tên anh.

- Một cái tên ư?! Cũng không quan trọng!

Và cô đã không gọi chàng bằng tên. Hay như thói thường, với những sự vật hay người không biết tên, ta cứ mặc nhiên đặt cho anh ấy/ cô ấy/ sự vật ấy/ đồ vật ấy một cái tên “không đụng hàng” (miễn là ta thấy ưng). Kiểu như Di, Niên, Bạt, Ngần, Min, Pha hay gì gì đó…

Đáng ngạc nhiên cô khỏe lại quá nhanh. Tắm gội thong dong trong khoang cát nhỏ quây kín bằng tấm phên dày, cô ngỡ ngàng khi chàng vắt trên liếp cửa bộ quần áo phụ nữ bằng vải hoa li ti, giải thích ôn tồn:

- Của vợ anh. Nhưng em cứ mặc, không sao.

- Anh có vợ rồi ư?

- Có. Và một cô con gái hai tuổi rưỡi.

Ấy là thiên đường bỗng như cát lún, lung lay đổ sụp dưới chân. Nói một câu cổ điển hơn bất cứ cô nàng đang yêu trong tình cảnh trái ngang: “dường như tất cả những đàn ông đẹp trai, hấp dẫn, hay ho đều đã đi… lấy vợ!”. Vợ của chàng thấy rõ mảnh mai hơn cô, dựa theo vóc dáng của bộ quần áo. Chị ấy chắc xinh đẹp, giỏi giang, duyên dáng lắm? Con gái do chị ấy sinh ra chắc như thiên thần? Một gia đình hoàn hảo, một túp lều tranh hai quả rưỡi tim vàng. Chị ấy và bé con đi đâu?

- Theo tàu về đất liền. Vợ anh đưa bé về thăm bên ngoại, nhân thể đi mua sắm thêm ít đồ dùng cho những ngày sắp tới…

- Vậy ra chị ấy là dân đất liền?

- Ừ. (chàng cười, khoe hàm răng trắng bóng) Thì anh cũng thế. Tụi anh có nhà bên đó, nhưng nhà khóa cửa bỏ không.

- Vậy sao hai người lại bỏ ra đây, cất chòi lên để… sống?

- Vì công việc thôi.

Trưa đến, chàng dọn cơm cho cô ăn. Cơm do tự tay chàng nấu, rất ngon. Gạo trắng, nước mắm cay. Vài thứ cá, tôm rất tươi ngoài biển có sẵn, luộc lên. Cùng với rau trong vườn nhà. Dăm ba người quen của chàng tình cờ đi ngang, ghé lại. Họ hỏi thăm cô rối rít về vụ bão biển, sóng lớn, đắm ca-nô. Hóa ra cô là người duy nhất trôi dạt tới đây. Thở dài đau xót khi cô được nghe: Ông Ni là xứ đảo mịt mù khơi xa, đừng nói gì internet, mobile, ngay điện thoại liên tỉnh cũng là thứ chỉ có trong… những bộ phim. Tivi rất xa xỉ, chỉ được xem theo giờ, vì điện trên đảo là do máy phát chạy xăng - tự cung tự cấp, không phải điện lưới quốc gia.

Mà ăng-ten cũng không đủ cao, đủ mạnh để có thể thu hút sóng các đài truyền hình. Có khi cả thành phố của cô đã kịp biết tin nóng hổi và tang thương (thông qua những bài tường thuật súc tích, những câu bình luận sắc sảo, thấu đáo, đi kèm với những hình ảnh minh họa xác đáng) rằng ca-nô chở nhóm du lịch mười hai người rời đảo Hòn Mụn bị bão, tan nát hết và không có đủ áo phao, nhưng chính ở đây thì người ta lại không biết. Bởi nơi cô đang sống là thành phố nóng, luôn quay cuồng trong một biển thông tin như lúc triều cường. Biết đâu cô đã bị người ta xếp vô danh sách những nạn nhân mất tích, hay “chết không tìm thấy xác” không chừng. Ba má cô có hoảng hốt đi tìm cô không?

- Đừng lo lắng quá. Ngày mai chuyến tàu khách tới đây lúc chín giờ, và em sẽ quay về lại đất liền. Tha hồ cho em gọi điện, nhắn tin.

Chàng nhìn cô cảm thông, trong ánh mắt có sự độ lượng của người thông minh, thấu suốt, và luôn biết chia sẻ, yêu thương. Vì sao chàng có quá nhiều ưu điểm? Cô biết có những con người sinh ra trong môi trường giáo dục muôn phần hoàn hảo - nhưng lớn lên vẫn biến dạng và hư hỏng, còn chàng sinh ra và lớn lên trong môi trường nào?

- Ăn xong mình sẽ làm gì vậy, anh?

- Nghỉ ngơi đi. Bộ em không thấy mệt sao?

- Em muốn được xem qua hòn đảo "của anh".

Hóa ra đã trải qua một phen gần chết nhưng cô vẫn không chừa cái thói ham thích phiêu lưu, ưa tìm tòi, khám phá, ưa thể hiện bản năng chinh phục. Chàng cười, nhưng cũng vui lòng đưa cô đi. Ân cần, nói năng lưu loát như một hướng dẫn viên:

- Ông Ni, nói cho cùng cũng không phải là một hòn đảo quá xấu. Chỉ tiếc hình như người ta đang quyết tâm làm nó trông… tệ hơn. Khắp đảo chỉ trồng những cây lương thực như lúa, bắp, khoai mì, khoai lang… Đường giao thông quá thê thảm, xuống cấp (vì có bao giờ được nâng cấp đâu!). Cảnh vật không đặc sắc, cho dù có núi, có thác, có rừng thưa lá xanh, có thung sâu và suối róc rách. Lây lan khắp mọi nơi là cây hoang, cỏ dại, cành khô, mọc xen lẫn với một thứ hoa xấu xí ngay từ cái tên: hoa đành đành.

Hoa đành đành? Nghe lạ quá. Và công việc mà chàng đang làm trên đảo Ông Ni chính là trồng và nghiên cứu chỉ một thứ hoa vô vị ấy. Thứ hoa không thể sống trên đất đai của bất kỳ khu dân cư hay định canh nào khác. Thứ hoa mà vì nó chàng buông bỏ đất liền, lôi kéo theo cả vợ con. Vâng, chàng là nhà khoa học. Nhưng không phải một chân dung uyên bác và "tưng tưng", đãng trí như cô vẫn thường được xem trong sách, trong phim (những ông bác học tóc tai bờm xơm, mắt kính cận dày cui như hai mảnh ve chai, bút giắt trên tai mà cứ luôn kêu gào cô thư ký, hỏi cô bút của tôi cô đem vứt ở nơi đâu).

Chàng không thế. Chàng cao, to, đẹp đẽ. Ăn nói rất duyên, đã thông minh lại hóm hỉnh. Vai chàng đủ rộng cho cô âm thầm khát khao nương dựa, mắt chàng đủ sáng như thiêu đốt người đối diện, và đôi môi chàng đủ tươi, với men răng thật trắng. Khuyết điểm duy nhất của chàng cho đến nay - theo cô được biết - là chàng đã không tự do. Một khuyết điểm đáng yêu khiến người ta tha thiết tiếc vì đã gặp chàng không đủ sớm, nói theo ngôn ngữ của thời "pi-a" thì khuyết (hay ưu) điểm đó đẩy thêm cho giá trị của chàng tăng cao. Rất đỉnh.

Lại nói về hoa đành đành, thứ hoa có cái tên La-tinh quá dài “lin, lim, nux, nus…”, hay gì đó mà cô đã không thể nhớ. Chàng có vẻ quá say mê. Hoa đành đành có hai dạng: màu trắng và màu lam. Màu lam có mùi rất ngọt, rất thơm, nhưng chỉ cần ăn xong một bụi hoa là một con bò cái tơ đang khỏe mạnh cũng có thể lăn quay ra mà… chết. Màu trắng cực hôi, hôi đến khó thở, hôi kinh dị, nhưng lại chứa trong hoa một "vị thuốc khỏe". Đấy là căn nguyên chứng say mê của chàng và vợ. Họ đang cùng nhau theo đuổi công trình nghiên cứu mang đậm tính thiện nguyện, bào chế chất siêu tăng lực chiết xuất từ thứ “nhân sâm” thiên nhiên của hoa đành đành với giá siêu rẻ. Ấy là cách diễn đạt bằng ngôn ngữ nôm na, bình dân nhất để cho cô dễ hình dung về công việc của chàng trên đảo.

- Thử tưởng tượng, nếu dự án này mà hoàn thành, anh sẽ có cơ hội để giúp đỡ cho bao nhiêu người. Phục hồi nhanh sức khỏe, đặc biệt dành cho những đối tượng có thu nhập thấp… Vấn đề là mùi hương của hoa. Không ai giải thích được vì sao giống "hoa thiện" lại quá hôi, trong khi "hoa ác" thì quá thơm. Hay đời luôn vậy: cái ác thường ẩn náu trong lớp vỏ ngọt ngào, thơm tho, đẹp đẽ? Thơm nên ít nhất trên đảo đã từng có vài vụ thất tình cương quyết dùng hoa đành đành để kết thúc số phận bi đát, lâm ly. Và hôi nên nhiều người thà ốm yếu, hom hem còn hơn phải uống cái thứ nước sâm dù bịt mũi, nín thở nhưng vẫn không thể nuốt!

Loanh quanh đi xem hoa, nói về hoa, xem xét thứ tinh chất siêu quý chiết xuất ra từ hoa… trời đã ngả muộn, chiều buông lúc nào không hay. Hóa ra bên cạnh cánh đồng hoa, chàng có hẳn một phòng thí nghiệm khang trang, trang bị đủ các thứ “đồ chơi” cần thiết. Và họ đang xúc tiến xây dựng nhanh một xưởng chưng cất. Cô không giấu được nỗi băn khoăn khi theo chân chàng trở về căn nhà nhỏ lợp lá phôi xinh xắn bên triền phi lao. Một câu hỏi cứ tự nhiên buột ra:

- Tại sao anh không ở gần cánh đồng hoa và nơi làm việc cho tiện, mà lại tách riêng ra ở đây?

- Vì anh muốn có một không gian riêng để sống. Và vì không muốn con gái anh có khả năng bị… trúng độc vô ý thức do hoa!

Cô đã biết điều gì cuốn hút cô nhiều nhất nơi chàng, hơn cả do hình thức hay tri thức. Một người đàn ông đôn hậu, vững chãi, yêu thương, thấu đáo với vợ con đến hết khả năng. Một giấc mơ cho cô gái nào đang khao khát yêu đương và đang muốn lập gia đình. Đã nhiều đêm cô thao thức do chuyện này. Rồi đến tuổi nào, đến lúc nào, người ta cũng nên tìm lấy một ai để chung sống (làm vợ hay làm chồng). Đàn ông, với cô chia làm hai dạng – những người quan tâm cô nhưng cô không thích, và những người cô thích thì họ… không yêu cô. Tuyết Mai, đứa bạn khá thân thì nói về khả năng sẽ là bà mẹ đơn thân nuôi con.

Thời buổi này chuyện đó dường như đã dễ thở hơn, người ta trách cứ, chê bai hoài rồi sẽ khô hết lưỡi, mòn hết môi, và chán không nói nữa. Là thôi! Con mình đẻ ra thì mình thương, mình nuôi. Mẹ yêu con và con yêu mẹ. Sớm tối ngày đêm hủ hỉ có nhau. Cũng đủ. Vấn đề là sẽ cố để tìm cho ra một người đàn ông tuyệt vời, xứng đáng làm cha đứa bé. Người đàn ông trong bóng đêm hay gì gì đó. Người đàn ông khuất mặt. Người đàn ông ẩn danh…

Và khi đêm xuống, chàng đưa cô ra biển. Biển một đêm không có trăng. Trong sóng vỗ sôi trào từng cơn và trong bóng đêm mịt mùng thăm thẳm, chàng nói với cô rằng trong ly nước ban trưa rót để đưa cô khi cô vừa mới tỉnh, chàng đã nhanh nhẹn pha thêm một liều thuốc khỏe, là chất trích ra từ hoa. Vâng, đúng, hoa đành đành. Hèn chi mà cô đã hồi phục nhanh! Nhưng cô chỉ ngạc nhiên, ôn hồi cảm giác. Nhớ hương vị của ly nước đó, hình như rất ngọt và thơm. Mát, miên man, ăn lan tới từng đường gân, phiến tóc. Có thể nào? Mùi hương của "hoa ác" phối hợp cùng với "chất thiện" của hoa không thơm! Một công trình mới? Nhưng chàng chỉ cười, không giải thích. Như cách mà các tác giả vẫn hay âm thầm, khiêm tốn hân hoan lúc đứa con tinh thần của mình nên hình nên vóc.

Họ ngồi nơi hõm đá, ngước mắt lên nhìn ngắm bầu trời đêm và những ngôi sao xa. Cùng bâng khuâng vì tính "ngẫu nhiên" của cuộc gặp gỡ. Non một ngày trước đó, họ vẫn còn chưa ai biết ai. Có thể đây là lần duy nhất. Chỉ một lần thôi, trong đời, và mãi mãi không bao giờ… Vu vơ, cô kể về Tuyết Mai, kể luôn toan tính “bà mẹ đơn thân nuôi con”, với người đàn ông trong bóng đêm, vâng, người đàn ông khuất mặt. Lời lẽ nhiều khi là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Hay cô đang cố gợi mở ra một chi tiết cuối? Chàng thông minh nên đã hiểu hơn những gì cô muốn nói. Và chàng bao dung, độ lượng, nên cố công gìn giữ. Cho cô, cho chàng. Cho nhau một lần, anh được gì không – em còn gì không. “Không. Em không muốn giữ. Em đã tìm anh bao lâu nay…”, cô thấy giọng mình như lạc đi. Tha thiết. Hay ở nơi đây quá gió? Quá sóng? Quá trào dâng cảm xúc? Cho nhau một lần, anh được gì không – em cũng không dám chắc, nhưng em sẽ được rất nhiều. Đêm đó là đêm kỳ diệu, một đêm mà cô tự biết sẽ không bao giờ phai nhạt trong ký ức. Cảm giác êm đềm miên man như rơi vào tấm nệm lông thiên nga sau phút giây trôi vụt lên đến đỉnh. Tiếng lanh canh của gió rung phong linh ngân nga, từng giác quan lơ mơ, thảng thốt. Khúc giao hòa, tan thấm. Còn hơn một nỗi ám ảnh. Đêm của tình yêu, của thăng hoa từ khát khao, ước ao và thỏa nguyện…

Tất cả khi đó diễn ra rất nhanh. Loang loáng. Khuôn mặt chàng điển trai như tượng điêu khắc La Mã. Cơ bắp chàng vạm vỡ. Cát xôn xao, sục sạo, ôm ấp. Một chiếc giường tân hôn rộng bao nhiêu hải lý? Một tấm chăn uyên ương đắp bằng bao nhiêu cánh gió? Nụ hôn chàng trượt trên môi cô, nồng nàn vị muối. Thời gian vô thức, vô cảm trôi. Rất đằm nhưng cũng rất nhanh, vun vút vội như tên. Hay vun vút nhanh chỉ vì tiếc nuối? Đếm nhịp tim đếm mạch tay đếm giờ trôi, phút trôi, giây trôi. Không biết rằng bao nhiêu con sóng đã đập bờ đau. Không biết rằng bao nhiêu ngôi sao vụt rơi ướt biển. Không biết rằng bao nhiêu ái ân bao nhiêu hạnh phúc. Không tuyên ngôn và không hứa hẹn. Không nói về hôm qua và hôm mai. Không có tương lai biết tên từ quá khứ. Rồi huy hoàng biển đêm nối bằng ban mai.

Mặt trời gióng chuông hoan ca đã dứt. Trả lại cho chàng những áo với quần vải hoa li ti. Trả chàng lại cho người phụ nữ mảnh mai và thiên thần bé bỏng trong căn nhà nhỏ lợp lá phôi. Xin tha thứ ngàn lần vì đã tạm chiếm tình yêu và hạnh phúc của người ta dù chỉ trong một đêm. Nói gì cũng dở, cho nên đành cứ lặng im - vờ như không có lỗi.

Chuyến về trên con tàu khách lúc chín giờ hai mươi. Cập bờ lúc mười hai giờ ba tám phút. Liên lạc với bạn bè. Trở về khu nghỉ dưỡng - du lịch trên đảo Hòn Mụn. Mừng mừng tủi tủi. Tíu tít hỏi han. Rất may không có ai tử nạn, và thương vong cũng nhẹ, vì đám con trai ai nấy đều bơi rất giỏi, lại may mắn được các ngư dân phát hiện và vớt lên lúc chưa quá đuối. Tuyết Mai hùng hổ tuyên bố sẽ phát động phong trào toàn dân phải mặc áo phao mỗi khi đi biển (giống như toàn dân phải đội mũ bảo hiểm lúc ra xa lộ). Ngạn nháy Vinh, ngờ vực: "Gào thét lên để được gì. Rồi có ai muốn nghe ta không?!". Tuyết Mai ấm ức: "Thì cứ thử chết đi sống lại một lần đi, rồi sẽ biết!". Thì cứ thử chết đi sống lại một lần đi, rồi sẽ yêu như ngày mai đã hết. Không hiểu sao cô cứ giấu, không tâm sự về chàng dù ngay với cả Tuyết Mai. Chỉ nói chung chung rằng cô dạt đến Ông Ni, đuợc người dân vớt lên, và cho ăn uống… Nào thôi, thư giãn, nghỉ ngơi. Cố quên. Quên hết. Đời như giấc mộng! Và khi Tuyết Mai thắc mắc, "Ông Ni là ai? Tại sao người ta đặt cho đảo ấy cái tên Ông Ni?" thì cô mới tiếc, đã không hỏi chàng. Không hỏi ai. Ừ nhỉ. Vì sao gọi là Ông Ni? Hay như thói thường, với những sự vật không biết tên thì ta cứ mặc nhiên đặt bừa cho nó tên nào đó, chỉ miễn rằng ta thấy ưng.

Cô đã không dùng thuốc tránh thai khẩn cấp bảy hay mười lăm tiếng sau sự cố. Và lén lút mua liều thuốc thử đầu tiên sau suốt hơn mười hai ngày lo âu, ức chế. Hy vọng mong manh, xen lẫn với bao nhiêu hồi hộp. Mình sẽ nuôi đứa trẻ do mình sinh ra như thế nào đây? Mình sẽ bịt mắt, bưng tai để "ngồi xổm" trên dư luận? Mình sẽ giải thích cho con bé/ hay thằng bé như thế nào về cha của nó? Mình sẽ làm gì khi con lớn lên đòi… giám định gien, để biết rõ năm mươi phần trăm nguồn gốc? Mình sẽ nhận lời hay không nếu sau chàng và sau khi đã có con, mình bỗng nhiên lại có thể yêu thêm một ai khác, và muốn lấy anh ta/ ông ta làm chồng? Ba má sẽ mắng nhiếc/ từ bỏ, hay tội nghiệp/ thương yêu hai mẹ con mình?

Chiếc que màu trắng, duy nhất lằn gạch đo đỏ hiện ra khiến cho cô ôm đầu. Tiếc nuối. Sao không phải hai, mà chỉ một! Hay thời gian quá ít? Lại thêm mười hai ngày nữa âu lo, thêm một lần thử. Vẫn không may mắn, không thấy lằn vạch đỏ thứ hai. Không có tin vui. Suy sụp. Hai ngày sau cô thấy mệt, và có tháng. Kế hoạch phiêu lưu đã trăm phần trăm tan vỡ. Hạnh phúc chiếm dụng tạm thời rốt cuộc đã không nảy mầm, không đơm hoa nên không thể kết trái. Thất bại. Từ đâu? Không ai biết! Chỉ biết một sinh linh mới đã không được tạo ra. Không có đứa con đẹp đẽ, khỏe mạnh, thông minh từ ông bố nhân hậu, giỏi giang, vạm vỡ và người mẹ phiêu lưu muốn đơn thân sở hữu báu vật. Cô sẽ không phải bịt mắt, bưng tai để ngồi xổm trên dư luận. Không phải giải thích cho em bé nào về người cha khuyết danh của nó. Không phải giám định ADN. Không phải băn khoăn khi có khả năng lấy chồng. Không phải lo ba má cô mắng nhiếc, từ bỏ, hay tội nghiệp. Không có cơ hội để sống lại thêm một đêm tuyệt vời trên nệm cát, gối sóng, quạt gió, chăn mây. Không thể không ám ảnh, nhưng sẽ không liên lạc. Không có điện thoại, thư từ hay hỏi han. Không dấu vết. Không, không và không. Và… chấm hết.

Ngày xuân ngồi nhớ tóc dài

Giờ nhìn tóc ngắn ngang vai mà buồn

Còn gì để nhớ để thương

Bên nhau không sợi tóc vương vai mình

Còn gì riêng để cho anh

Tóc mây một thoáng biến thành tóc nâu

Nay vàng , mai bạc thay nhau

Yêu thương , biết có dài lâu đợi chờ...

May còn mơ mộng trong thơ

Thướt tha mái tóc ngày xưa buông dài

..................

Bộ Tóc Giả

 

Không ai nói cho em đâu là ngày cuối cùng của mùa thu . Em cầm câu thơ đi suốt nắng hanh và heo may . Gặp vàng đơn vài bông cúc sót , ngỡ cúc cũng như em , lẻ loi tự đầu mùa …

Đã hứa trả buồn vương về phía ưu tư , chỉ mang vào thu đôi ba nỗi nhớ . Cũng bởi con tim dại khờ khó bảo , khúc giao mùa vừa cất lên , chân đã giẫm lên lời chưa kịp cũ . Hay bởi lá vàng rơi làm em mê muội ? Ôm cả những lắng đọng bốn mùa vào tình tự mênh mang.

Xin đừng nói sớm mai là mùa đông . Em sẽ chẳng kịp đâu – buông lời tạ lỗi . ôi! Mùa Thu ! Mùa Thu! Bao nhiêu điều đành im lặng sẻ chia . Biết thu hiểu cả điều em không nói…

Sao không ai chỉ cho em đâu là ngày cuối cùng của mùa thu . Để câu giao mùa : Khoảnh – lặng – bên – nhau….

Mùa Thu cũ

Gió heo may theo lá bay về

Xào xạc rơi trên từng mái phố

Ngày xưa cây đã từng hay mơ mộng

Lá hồng phai nhạt thấp thoáng bên thềm

Nắng nhạt nhòa bay ngang vạt áo

Níu kéo chi một bóng hồng xa

Lá rơi kia có bao giờ trở lại

Cây bây giờ tiếc nuối vì chờ nhau

Mùa thu xưa đã là mùa thu cũ

Muà của ước mơ , của những yêu thương

Của cây kia từng một đời đứng đợi

Lá vàng phai nhạt bay mãi không về

Cát bụi rồi cũng trở về cát bụi

Ước chi cho mùa thu cũ quay về

Cây bây giờ héo mòn nỗi nhớ

Biết lá có còn như thuở ngày xưa

Giá em đến sớm hai ngày

Bông lan trắng khỏi phải thay lá vàng

Giá em đừng vội sang ngang

Cây vụng cách hẳn mơ màng ngàn năm

Giá em đừng nghĩ xa xăm

Cây sấu ấy vẫn mãi nằm nhà anh

Giá em đừng có buông mành

Cây đa ấy sẽ không thành cô đơn

Giá em đừng tính thiệt hơn

Con đường ấy cứ xanh rờn cỏ may

Giá em đến muộn hai giây

Lối ngõ nhỏ hẳn rơi đầy trăng khuya

Giá em đừng có nhân chia

Nửa ao còn lại anh kìa đọi em

Nửa đời hãy ngoái lại xem

Hai năm mươi vẫn khát thèm tình yêu

Tình Thu

Trong giờ vật lý , thầy giáo giảng về định luật Vạn vật hấp dẫn của Newton. Nhân tiện , thầy kể luôn những câu chuyện bên lề về cuộc sống và sự nghiệp của nhà khoa học vĩ đại này.

Cuối cùng thầy nhấn mạnh :

- Chỉ cần một quả táo nhỏ rơi trúng đầu Newton mà ông đã phát minh ra định luật Vạn vật hấp dẫn vĩ đại được áp dụng cho đến tận bây giờ .

Một học sinh tặc lưỡi tiếc rẻ :

- Nếu Newton ngồi dưới gốc mít thì định luật còn vĩ đại hơn nhiều !Tiếc thật.

1. Còn nhớ không anh con đường đầy gió .

Hai ta thả những cánh diều . Trời xanh! Một màu xanh ngắt .Anh cười . Em ngỡ mùa xuân. Thiên đường ở trên cao , anh giăng mây cho em nằm ngủ . Mặt đất dưới sông sâu , anh chắt chiu giọt nước ngọt lành cho môi em dịu mát.

2. Yêu em anh nói lời của gió

mắt em bỗng hóa nắng vàng

Yêu em anh nói lời của lá

hồn em bông hóa cánh rừng .

3. Tình yêu kết tinh từ cội rễ . Đâu phải em ngắt ngọn xanh mà nắng tắt giọt vàng . Anh đừng như cơn gió vội vàng thả mùa thu để nước mắt thành hồ sâu dìm em nghiêng ngả . Hãy để nụ cười em là niềm vui rạng ngời trái tim anh lạnh giá.

4. Em về kết lá thành mây

chờ anh gói ngọn cỏ may vá trời.

..............

Hoa mùa đông

Một ngày cuối đông , trời có nắng . Hoa cải nở vàng tươi một góc vườn . Những cánh vàng sáng lên trong ánh nắng cầu tự . Huy hoàng quá ! Cứ như mùa xuân sắp về đến rồi vậy , trong khi đám húng dũi vẫn tàn lụi , giàn cà chua rã rục vì sương muối , cây xoan  trơ khấc  những thân khẳng khiu không còn chiếc lá nào làm ví dụ . Đích thị là mùa đông . Vậy mà góc vườn này lại bừng lên một vạt hoa vàng như nắng , rung rinh rung rinh.

Người ta đến bên tôi và nói :

- Có thích không , để người ta bẻ cho một cành ?

- Không , để lấy làm hột giống chứ .

- Ăn thua gì .

Rồi người ta bẻ một cành đưa cho tôi . Đó là lần đầu tiên tôi được tặng hoa

- Một nhành hoa cải .

Đã bao nhiêu mùa đông qua rồi . Bất chợt một mùa hè phương nam tôi gặp những chấm vàng hoa ô môi. Hẳn nhiên là hoa ô môi quý phái hơn , nhưng tôi đã yêu hoa ô môi vì ký ức một nhành hoa cải . Người ta là hoa cải của tôi.

Miền đồng bể quê tôi có con rạm - một loại cua sống ở vùng nước lợ , là sản vật rất gần gũi với tuổi thơ, thường hiện diện trong bữa ăn hàng ngày của mỗi nhà . Con rạm khi trưởng thành to bằng hai , ba ngón tay người lớn, mình gần vuông và dẹt . Mai rạm thường có màu xanh rêu đá , nổi những đường vân loằng ngoằng , trông như cái triện thời xưa. Rạm cũng có hai càng và tám chân như những anh em khác trong họ hàng nhà cua nhưng lại độc đáo ở chỗ đốt cuối của mỗi chân phình to ra và dẹp mỏng đi như mái chèo . Những mái chèo đặc biệt đó có vai trò đẩy nước mỗi khi rạm bơi.

Vào dịp cuối xuân , khi lúa xanh kín mặt ruộng cũng là lúc trứng rạm bắt đầu nở . Rạm con thường có màu xanh lơ, thân trong suốt , nhỏ li ti bằng đầu tăm. Qua mươi ngày , rạm đã bằng chiếc cúc áo , rồi nhỉnh hơn móng tay cái , đấy chính là rạm cốm. Rạm cốm còn óp, "chân yếu tay mềm" nên chỉ kiếm ăn quanh quẩn ngoài cửa hang hoặc bên gốc lúa chứ chưa dám đi xa. Cũng thời gian này , bọn trẻ con chúng tôi bắt đầu rục rịch sửa lại lờ , đó để chuẩn bị bước vào mùa đánh rạm bơi. Những chiếc lờ suốt mấy tháng liền nằm ăn bồ hóng trên gác bếp , giờ được mang xuống ao , rửa sạch sẽ. Chúng tôi háo hức , rủ nhau kên lại từng chiếc nan lờ , đan lại hom và giỏ mồi , lấy giây mới buộc lần lượt từng chiếc một cho thật chắc chắn. Xong xuôi , tôi chia lờ thành hai chùm , mỗi chùm thường từ hai mươi đến ba mươi cái , treo lên chái bếp. Những chiếc lờ được đan bằng cật tre , cật hóp đã đen bóng , giờ nằm im hồi hộp đợi chờ.

Khi các dòng sông vào mùa lũ , nước phù sa đục ngầu từ thượng nguồn đổ về , tỏa tràn vào khắp máng mương , ruộng đồng mang theo cơ man nào các loại sinh vật phù du , là nguồn thức ăn dồi dào cho tôm , cá , cua . Đây chính là lúc rạm vào mẩy và rời hang , bơi ngược dòng nước mới để kiếm mồi , đó chính là rạm bơi . Mồi để bắt rạm có nhiều loại , miễn sao có mùi tanh hoặc thơm . Thông thường là cám gạo rang trộn với ít cánh hồi và mẻ để mồi vừa thơm vừa dẻo hoặc cá diếc , cá chép lọai bé đã được phơi kho , cũng có khi mồi lờ chỉ là những miếng thịt cóc , thịt ngóe chặt nhỏ , phơi hơi tái . Nhưng loại  mồi hấp dẫn nhất đối với rạm bơi là một số loài cá biển như cá nhàn , cá ngoách , cá lác...Những loại cá này khi mua về đem phơi một nắng đủ để da cá se lại , thịt khô tía , mồi sẽ rất tanh và dai , rạm ăn lâu hết.

Những buổi trưa hè trời nắng chang chang , bọn trẻ con trong làng lại cởi trần , quần cộc í ới gọi nhau gánh lờ ra đặt ở ven sông . Tôi thường chọn chỗ nước chảy chậm , có bụi cỏ dại mọc lan ra lòng sông hoặc chỗ nào gần máng nước chảy , dùng bàn chân khoét bùn rồi đặt lờ xuống . Rạm từ trong đồng bơi ra sông , bắt gặp mùi của mồi sẽ chui vào lờ . Sau khi đặt hết gánh lờ mất khoảng nửa tiếng , chúng tôi tụ tập bên bờ sông bày trò chơi . Cứ hết một lượt chơi cỏ gà hay ba bốn lượt pháo đất là chúng tôi lại kéo nhau đi xem lờ đã nhiều rạm hay chưa, vật dùng để xem là chiếc gậy bằng hóp dài khoảng mét rưỡi . Đứng trên bờ , đặt một đầu gậy xuống lờ rồi ghé sát tai vào đầu gậy kia , chúng tôi hồi hộp im lặng lắng nghe . Mọi âm thanh trong chiếc lờ sẽ truyền qua gậy đến tai . Nếu có tiếng" lạo xạo" tức là lờ đã có rạm . Còn âm thanh ấy mà nhiều và nhẹ , lao xao thì chắc chắn lờ sắp đầy , cần phải nhấc lên , đổ rạm ra, nếu không chúng sẽ dùng càng cắn gẫy nan do lờ quá chật . Tuyệt vời nhất là cảm giác mỗi khi tay chạm vào lờ rậm kín chân rạm chìa ra kẽ nan ...Khi mặt trời sắp lặn , chúng tôi đi thu hết lờ về , đổ rạm vào bao , cho thêm mồi rồi đặt xuống ngâm cho đến sáng hôm sau . Những hôm chính vụ , nước lên rất to , mỗi chiếc lờ cũng được khoảng trên dưới một cân rạm bơi . Những con rạm mẩy , to khỏe , thịt chắc , vỏ cứng đen sì nằm co chân , xếp lên nhau trông thật thích mắt.

Ngày ấy rạm nhiều và rất rẻ , có khi bán cả bao rạm đầy mới được đôi ống gạo . vì vậy nhiều hôm  nhà tôi phải ăn rạm trừ bữa hoặc rạm nhiều hơn cơm rau . Rạm bơi thường rất béo , nhiều đạm nên thịt rất ngọt và ngậy. Rạm có thể chế biến thành nhiều món ăn , từ rạm rang , rạm sốt với cà chua , rạm luộc chấm nước mắm và rạm giã ra nấu canh với rau đay , rau mồng tơi. Đặc biệt là món riêu mẻ , khi bắc nồi ra khỏi bếp , gạch rạm đóng thành tảng màu đỏ hoặc vàng tươi , rưới lên trên chút màu gạch phi hành mỡ thơm phức khiến ai đến gần cũng muốn được ăn ngay...

Tôi cứ lẩn thẩn nghĩ , làm báo sướng thật !Thì đấy ! Nhà báo được thiên hạ liệt vô hàng quyền lực thứ tư , thứ quyền lực ai nghe cũng ớn xương sống. Cái sướng nữa , chữ nhà báo viết ra , hàng ngày được người đời mua đọc . Đọc nhiều , ngấm chữ , như người ngấm rượu thuốc thế nên chữ nhà báo trở thành câu nói cửa miệng , thành cách viết cho thiên hạ . Danh giá vô cùng!

Với nhà báo tôi là người ngoại đạo , chữ nghĩa cũng mu mơ .Nhưng đọc nhiều mới thấy có nhà báo ta dùng chữ "ác liệt" quá , lạ quá! Nói chi xa , tháng rồi , Hai Tễu - một nhà báo trẻ làm việc ở một tờ báo danh tiếng - tới rủ tôi đến thị trấn Cồn Khoai lấy tài liệu viết bài . Đâu như ở đó có một nạn chi khiếp lắm . Khiếp đến nỗi , mấy ông cựu chiến binh đã bao phen xông pha trận mạc , xem cái chết nhẹ tựa lông hồng cũng phải gọi điện đến cho Hai Tễu nhờ nhà báo ra tay . Nghe thế , lại được bám càng nhà báo , tôi sướng , hăng hái đi liền . Đến nơi , mấy cụ cựu chiến binh rót nước ra mời , nét mặt rất căm hờn , đấm tay vô không khí:

- Trời sập đến nơi rồi , các nhà báo ạ ! Ai đời mấy thằng ranh con ở đây thấy cánh con gái đua đòi nhuộm tóc vàng hoe , quần jean , áo thun hở rốn ;các ả lại vừa đi vừa nhún nhảy , ngoáy mông tít mù , thế là chúng lấy nan hoa xe đạp mài nhọn ra . Gặp ả nào biên độ ngoáy mông tợn quá là chích . Các ả la oai oái , chạy tung tóe , chửi vung lên . Loan!Nếu nhà báo không lên tiếng để họ dẹp yên vụ này e trật tự , an ninh lộn tùng phèo.

- Tưởng gì to tát ! - Tôi thở ra - Chuyện nhỏ như con thỏ thôi mà .Lũ con nít chúng chích chơi , các bác cứ nói với bên đòan thanh niên họp lại . Nói nhỏ với mấy cô nàng , đồng ý có ngoáy , nhưng ngoáy vừa thôi , lại nói với lũ con nít đừng chích bậy nữa. thế là ổn!Can cớ chi mà trời sập với lộn tùng phèo!?

Hai Tễu ta cười nụ , đầu gật gật:"Hay!Hay đấy chứ!Nhẩy" làm tôi hết sức kinh ngạc , chẳng hiểu anh ta đang âm mưu gì. Đùng một cái , hôm sau cầm tờ báo danh tiếng nọ , tôi thấy một bài viết mang cái đầu đề to tổ bố:"Hãy coi chừng nạn mông tặc!" của Hai Tễu. Tôi chặc lưỡi đưa bài báo cho vợ xem. Vợ tôi vốn chất phác , quê mùa , đọc xong cười  ré lên:

- À há ! Mông tặc ! Mấy ông nhà báo sao mà nghĩ ra lắm tặc thế? Nó chích vô mông đùa chơi  chớ có cướp phá chi đâu mà tặc! Cứ đà này , nói vô phép , lỡ nó chích vô chỗ khác cũng gọi nơi đó là tặc à? Hãi quá!

Tôi đem cái điều vợ tôi"vô phép" nói cho Hai Tễu. Anh cười ngất:

- Phải "rút tít" thế mới giật gân cậu à! Là nhà báo dùng từ càng mới , càng lạ càng kích thích được trí tò mò của độc giả . "Tít" thế mới là "tít",nhẩy?

Tôi im re . Của đáng tội , tôi có biết quái gì là "tít" với "mù" đâu mà chẳng im re. Rồi mấy ngày sau Hai Tễu lại rủ tôi đến một tiểu đoàn đặc công để viết về việc chăn nuôi của họ. Chả là đơn vị này công tác chan nuôi phát triển ghê lắm. Trâu , bò , lợn, gà , vịt...cứ là đầy chuồng. nghe nhà báo phỏng vấn , vị tiểu đoàn trưởng mở sổ ra, từ tốn:

- Báo cáo các nhà báo : để cán bộ , chiến sĩ có sức khỏe huấn luyện , sẵn sàng chiến đấu, chúng tôi đặc biệt chú trọng phát triển chăn nuôi. Nói râu ria thì dài , tôi xin đi vào cụ thể: hiện tại ; số gia cầm của đơn vị có 200 con, thủy cầm hơn 500 con, không cầm cũng nhiều, dễ gần 100 con...

- Anh nói lại thử coi? - Tôi há hốc mồm , líu lưỡi - Gia... gia cầm thì rõ rồi. Còn ...còn thủy cầm, không cầm là thứ con gì mà tên tuổi lạ hoắc thế? Hay các anh vừa nhập từ Amazon bên Braxin về?

- Ô hô ! Chữ nhà báo đấy! Chúng tôi suy ra từ chữ nhà báo đấy!

- chữ nhà báo? - Hai Tễu đỏ mặt , tía tai - Lại có cả thứ chữ nhà báo?

- Chứ sao! - Tiểu đoàn trưởng reo - Bên quân sự chúng tôi"vưỡn" hay suy ra . chẳng hạn nhìn thấy bếp nuôi quân có khói , suy ra đích thị là anh em đã nhóm lửa(!) Ngửi thấy mùi cơm điếc mũi , suy ra là cơm đã chín(!) chuẩn bị đũa bát là vừa. Những thứ con các anh nghe lạ hoắc đó , tôi cũng suy ra từ chữ nhà báo mà có đấy chứ!

Rồi cười tủm tỉm , anh quay sang tôi , giải thích:

- Đúng là xưa nay vật nuôi gia đình, tôi chỉ nghe nói có hai thứ "gia" ấy là gia cầm và gia súc. Tôi là lính trận, chỉ hiểu đại khái gia cầm là loài có lông vũ được con người nuôi trong nhà như:chim , gà , vịt , ngan...Lâu nay , tôi ngớ người thấy trên một số báo và các đài truyền hình gọi "anh" vịt , ngan , ngỗng là thủy cầm . Vịt , ngan , ngỗng bơi dưới nước , nhà báo gọi là thủy cầm, gà nuôi trong nhà gọi là gia cầm vậy suy ra các loài chim nuôi như bồ câu chẳng hạn , chúng bay trên trời ắt phải gọi là không cầm!Tôi nói thế có trật không ạ?

Tôi và Hai Tễu vừa nghe vừa giật mình thon thót. Trời ạ , đến nước này đành "tam thập lục kế, tẩu vị thượng sách" ( ba mươi sáu chước, chước chuồn là hơn). Dọc đường về , tôi than:

- Tớ nói , cậu đừng giận . Tớ thì tớ nghĩ đơn giản , trời sinh ra các nhà thơ, nhà văn , nhà báo để mà nghĩ ra cái chữ đẹp , từ hay cho thiên hạ. Đừng thích giật gân mà "tặc" loạn cả lên, lại gặp đâu nói đó như cách thủy cầm. Vị tiểu đoàn trưởng ấy là một tay hóm ra trò đấy, "lão" khích chúng mình đấy!. "Bên" gia súc , mấy "anh" trâu, bò vốn hay ăn cỏ ngoài đồng, khác chi lũ ngan , vịt kiếm mồi dưới nước, cũng may chưa có ai gọi chúng ta là "đồng súc". Ôi chao! Nếu vậy thì...!

Người ta bảo nhà báo thông minh hơn người , chí lý lắm! Bằng chứng là nghe tôi than Hai Tễu chẳng "há", "hứ" gì mà gật đầu mù mịt . lại còn khen:

- Sự kiện thế mà cậu bình luận được thế , khá đấy chứ! Nhẩy!

Sáng nay

phố trở hương mùa

cây ngoan mắc võng gió đưa cành mềm

mưa thu

vừa ướt chân chim

guốc thu khua nhẹ

vọng thềm heo may

Rót trăng vào rượu ngập trời

Dốc ly đêm cạn một hơi trăng tà

Trăng đau

từ thuở trăng rơi

những vần thơ rụng xuống đời bi thương

chiều nghiêng trên những con đường

Canh tàn giấc mộng hoàng hoa

cúc phơi hoa nụ tươi hòa nắng trong

nắng nghiêng vén áo sương đồng

mùa hoa nhú cắm nụ hồng vườn xuân

Lên đèo neo vực cheo leo

sương gieo áp mặt cây vèo gió mây

ngả nghiêng theo đỉnh non gầy

bâng khuâng anh đứng Hạ ngày ve kêu.

Động trời sư nữ ngồi yên

thả trôi thân xác lạc miền thâm u

Bao giờ gặp lại mùa thu

lộc vừng ngắt ngọn thương bù tuổi hoa

Làm gì có kiếp sau ta

rùng mình sư quẩy gánh cà về thôn

............

Giữ lại núi một tình trăng

đem về võng nhện chiều giăng nỗi người

Gửi mây ở lại với trời

đem về khói lượn bong lơi bóng tùng

Ta xin là kẻ cuối cùng

cúi đầu xuống tóc dọn lòng chân tu

Rằm qua...mười sáu đang chờ

ta ăn miếng oản vu vơ sao đành

Gửi lại núi chút tâm thành

đem về đuôi mắt biếc xanh sân chùa.

 

 

Hai chiếc thìa bé xíu gượng gạo , khuấy động tách cafe , mặt hồ Xuân Hương không gợn sóng. Anh thấy không , chúng mình giống nhau cả mùi thơm từ bước lỡ đầu tiên , và em không dám chối , ta giống nhau...

Cung điện triều vua cuối  trên đỉnh đồi phủ màu biến thiên , rêu lầu vọng nguyệt . Bây giờ tháng mấy rồi mà lầu vẫn tròn khung trời để ngỏ, in hình gió và vàng son quá khứ...

Khúc quanh đường thông lưu luyến gót hài ai nhỉ ? Trịnh công bay và Khánh ly xa, giông bão kết tủa buổi chiều cung tơ ấy , ngự lưng chừng đồi hú gọi...Mã cô nương ngồi như cung cấm so dây đàn kiêu căng.

Hình như không gian mời gọi , anh đung đưa hát , lời hát không bay , vì anh không say , vì em không lay , vì anh đã từng hát rất hay , vào một đêm khai ngộ trên cõi vô minh này.

Người họa sĩ ngồi bên gom nỗi vô vọng vào ký họa , nét chấm phá vương giả dưới quầng sáng lờ mờ , em và anh hai cây sầu thắp đêm...

Con ngựa quả là loài không tỉnh táo , kéo xe dụ chúng mình vào thung lũng mờ ảo . Xa xa đôi trai gái thả cặp chân xuống hồ khua ráng đổ , một sát na chiều im vó ngựa , nắng xế hoàng hôn như mũi khoan vào lòng thung lũng - Tình yêu . Anh nói : muộn rồi , ta về thôi ! Em vâng : muộn rồi...

Sương Đà Lạt quyến rũ một ca nữ mắt còn vời vợi ...không mau tan